ถอดรหัสคำสอนเกี่ยวกับการตักเตือน "พฤติกรรมสองหน้า" หรือความกลับกลอก (การกลับกลอกทางสังคมและศีลธรรม) ให้เราพึงระวัง ในการคบหาสมาคมกับคนที่มีลักษณะสองหน้า เพราะคนประเภทนี้พร้อมจะทำลายเราได้ทุกเมื่อเพื่อประโยชน์ส่วนตน
ท่านอิมามฮะซัน อัล-อัสกะรี (อ.) กล่าวว่า :
بِئْسَ الْعَبْدُ عَبْدٌ یَکُوْنُ ذَا وَجْهَیْنِ وَ ذَالِسَانَیْنِ، یَطْرِيْ أخَاهُ شَاهِداً وَ یَأکُلُهُ غَائِباً، إنْ أُعْطِيْ حَسَدَهُ، وَ إنِ ابْتُلِيَ خََذََلَهُ
"ช่างเป็นบ่าวที่เลวทรามยิ่งนัก สำหรับบ่าวที่เป็นคนสองหน้าและสองลิ้น เขาจะยกยอพี่น้องของเขาเมื่ออยู่ต่อหน้า และจะกัดกิน (นินทา) พี่น้องของเขาเมื่อลับหลัง หากพี่น้องของเขาได้รับสิ่งดี ๆ เขาก็จะอิจฉาริษยา และหากพี่น้องของเขาประสบกับความทุกข์ยาก เขาก็จะทอดทิ้ง"
(บิฮารุลอันวาร, เล่ม 75, หน้า 373, ฮะดีษที่ 14)
ฮะดีษของท่านอิมามฮะซัน อัล-อัสกะรี (อ.) บทนี้ ถอดรหัสคำสอนเกี่ยวกับการตักเตือนให้ระวัง "พฤติกรรมสองหน้า" หรือความกลับกลอก (การกลับกลอกทางสังคมและศีลธรรม) ซึ่งมีรายละเอียดการอธิบายดังนี้
อธิบายความหมายและสาระสำคัญ
ท่านอิมามอัสกะรี (อ.) ได้สรุปพฤติกรรมอันตรายของคนกลับกลอกหรือคนสองหน้า (มุนาฟิกในเชิงพฤติกรรม) ออกเป็น 4 ลักษณะเด่น ซึ่งสะท้อนถึงความไม่จริงใจอย่างรุนแรง :
▪️ คนสองหน้าและสองลิ้น (ذَا وَجْهَیْنِ وَ ذَالِسَانَیْنِ) :
เป็นอุปมาอุปไมยถึงคนที่ไม่มีความจริงใจ เปลี่ยนแปลงท่าทีและคำพูดไปตามผลประโยชน์ของตนเอง อยู่กับคนกลุ่มหนึ่งก็พูดอย่างหนึ่ง อยู่กับอีกกลุ่มก็พูดอีกอย่างหนึ่ง
▪️ ยกยอเมื่ออยู่ต่อหน้า กัดกินเมื่ออยู่ลับหลัง (یَطْرِيْ أخَاهُ شَاهِداً وَ یَأکُلُهُ غَائِباً) :
เมื่ออยู่ต่อหน้าเพื่อนหรือพี่น้องร่วมศรัทธา จะเอ่ยปากชื่นชม ยกยอปอปั้น เพื่อให้อีกฝ่ายตายใจหรือหวังผลประโยชน์ แต่พอลับหลัง กลับนำเรื่องของเขาไปพูดในทางเสียหาย (คำว่า "يَأْكُلُهُ" หรือกัดกิน ในทางอิสลามหมายถึงการนินทาว่าร้าย เปรียบเสมือนการกินเนื้อศพของพี่น้องตัวเอง ดั่งที่มีปรากฏในคัมภีร์อัลกุรอาน โองการที่ 12 ของซูเราะฮ์อัลฮุญุรอต)
▪️ อิจฉาเมื่อเขาได้ดี (إنْ أُعْطِيْ حَسَدَهُ) :
หัวใจของคนประเภทนี้จะไม่มีความยินดีแก่ผู้อื่นอย่างแท้จริง เมื่อเห็นพี่น้องได้รับเนียะมัต (ความโปรดปราน) ร่ำรวยขึ้น มีตำแหน่ง หรือมีความสุข ความอิจฉาริษยาก็จะพุ่งพล่านขึ้นมาในใจ
▪️ ทอดทิ้งเมื่อเขาเดือดร้อน (وَ إنِ ابْتُلِيَ خََذََلَهُ) :
ในยามที่พี่น้องประสบภัยพิบัติ ความทุกข์ยาก หรือโดนทดสอบ แทนที่จะยื่นมือเข้าช่วยเหลือตามหลักการของพี่น้องร่วมศรัทธา เขากลับนิ่งดูดาย ตัดช่องน้อยแต่พอตัว หรือซ้ำเติมด้วยการทอดทิ้ง
สรุปข้อคิดจากฮะดีษ
อิมามฮะซัน อัล-อัสกะรี (อ.) ต้องการเตือนให้ผู้ศรัทธาขัดเกลาจิตใจของตนเองให้เป็นผู้ที่มี "หน้าเดียวและลิ้นเดียว" นั่นคือมีความซื่อสัตย์ จริงใจ ทั้งต่อหน้าและลับหลัง และเตือนให้เราพึงระวังการคบหาสมาคมกับคนที่มีลักษณะสองหน้า เพราะคนประเภทนี้พร้อมจะทำลายเราได้ทุกเมื่อเพื่อประโยชน์ส่วนตน
บทความ : เชคมูฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ
Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET- สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่