สุนทโรวาทของอิมามอะลี (อ.) ที่มุ่งเน้นให้เห็นถึงคุณค่าและความประเสริฐของความรู้ที่อิสลามส่งเสริมอย่างยิ่งนั้น ได้เปรียบเทียบให้เห็นถึงความประเสริฐของ "ความรู้" ที่มีเหนือกว่า "ทรัพย์สินเงินทอง" เพื่อเตือนใจให้มนุษย์ให้ความสำคัญกับการสะสม ปัญญาและความรู้ มากกว่าการมุ่งเน้นสะสมเพียง วัตถุเงินทอง เพราะความรู้คือสิ่งที่จะอยู่ติดตัวและคุ้มครองเราไปตลอดกาล

     ท่านอิมามอะลี (อ.) กล่าวว่า :

الْعِلْمُ خَيْرٌ مِنَ الْمَالِ؛ الْعِلْمُ يَحْرُسُكَ وَأَنْتَ تَحْرُسُ الْمَالَ، وَالْعِلْمُ حَاكِمٌ وَالْمَالُ مَحْكُومٌ عَلَيْهِ، وَالْمَالُ تَنْقُصُهُ النَّفَقَةُ وَالْعِلْمُ يَزْكُوا بِالْإِنْفَاقِ

     "ความรู้นั้นดียิ่งกว่าทรัพย์สิน เพราะความรู้จะคอยปกป้องคุ้มครองเจ้า ในขณะที่เจ้าต้องคอยเฝ้าปกป้องดูแลทรัพย์สิน และความรู้นั้นคือผู้ตัดสิน ส่วนทรัพย์สินคือสิ่งที่ถูกตัดสิน และทรัพย์สินนั้นจะลดน้อยลงเมื่อถูกใช้จ่ายไป แต่ความรู้นั้นจะยิ่งเพิ่มพูนขึ้นเมื่อถูกนำไปเผยแพร่ (สั่งสอน)"

(นะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์, หน้า 496)

    ฮะดีษ (วจนะ) นี้เป็น คำคมหรือโอวาทธรรม ของท่านอิมามอะลี บิน อบีฏอลิบ (อ.)  ที่มุ่งเน้นให้เห็นถึงคุณค่าและความประเสริฐของความรู้ที่อิสลามส่งเสริมอย่างยิ่ง

การอธิบายความหมายและคุณค่า

    คำกล่าวนี้เป็นการเปรียบเทียบให้เห็นความประเสริฐของ "ความรู้" (العِلْم) ที่มีเหนือกว่า "ทรัพย์สินเงินทอง" (المَال) โดยแบ่งออกเป็น 3 ประเด็นหลักดังนี้ :

    1. การปกป้องคุ้มครอง (الْعِلْمُ يَحْرُسُكَ وَأَنْتَ تَحْرُسُ الْمَالَ)

         ▪️ ความรู้ปกป้องเรา : ความรู้ (โดยเฉพาะความรู้ในหลักศาสนาและความดีงาม) จะเป็นเกราะป้องกันตัวเราไม่ให้ตกไปสู่ความผิดพลาด การหลอกลวง หรืออันตรายทั้งในโลกนี้และโลกหน้า มันจะบอกเราว่าอะไรควรทำและอะไรควรหลีกเลี่ยง

         ▪️ เราต้องปกป้องทรัพย์สิน : ในทางกลับกัน เงินทองเป็นวัตถุภายนอกที่ไม่มีชีวิต ยิ่งเรามีมาก เรายิ่งต้องเหน็ดเหนื่อยในการหาตู้เซฟ หากลไก หรือคอยพะวงระแวดระวังไม่ให้มันสูญหายหรือถูกขโมย

    2. อำนาจในการนำทางและตัดสิน (وَالْعِلْمُ حَاكِمٌ وَالْمَالُ مَحْكُومٌ عَلَيْهِ)

        ▪️ ความรู้คือผู้ตัดสิน : ความรู้คือเกณฑ์มาตรฐานที่ใช้ตัดสินว่า ทรัพย์สินนั้นได้มาอย่างไร และควรใช้จ่ายไปในทางที่ถูกหรือผิด ทรัพย์สินจะไม่มีค่าหรืออาจกลายเป็นโทษหากขาดความรู้ในการบริหารจัดการ

        ▪️ ทรัพย์สินคือสิ่งที่ถูกตัดสิน : เงินทองเป็นเพียงสิ่งของที่อยู่ใต้การควบคุมของการตัดสินใจของมนุษย์ เงินไม่สามารถบอกได้ด้วยตัวมันเองว่าสิ่งใดดีหรือชั่ว แต่ต้องใช้ความรู้เป็นตัวนำทาง

    3. ผลลัพธ์จากการใช้จ่ายและแบ่งปัน (وَالْمَالُ تَنْقُصُهُ النَّفَقَةُ وَالْعِلْمُ يَزْكُوا بِالْإِنْفَاقِ)

        ▪️ ทรัพย์สินลดลงเมื่อใช้ไป : เงินทองทางวัตถุนั้น ยิ่งเราควักกระเป๋าจ่ายออกไป มูลค่าหรือจำนวนของมันก็ย่อมลดน้อยถอยลงตามกฎทางกายภาพ

        ▪️ ความรู้เพิ่มพูนเมื่อส่งต่อ : ความรู้เป็นสิ่งอัศจรรย์ ยิ่งเรานำไปสอน ถ่ายทอด หรือบอกต่อให้ผู้อื่น (การอินฟาก ความรู้) ความรู้ในสมองและความเข้าใจของเราจะยิ่งคมชัด แม่นยำ และแตกฉานมากยิ่งขึ้น ไม่มีวันหมดสิ้นไป

สรุปคือ : โอวาทนี้เตือนใจให้มนุษย์ให้ความสำคัญกับการสะสม ปัญญาและความรู้ มากกว่าการมุ่งเน้นสะสมเพียง วัตถุเงินทอง เพราะความรู้คือสิ่งที่จะอยู่ติดตัวและคุ้มครองเราไปตลอดกาล

บทความ : เชคมูฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ

Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET- สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่