เราควรตระหนักถึงการสร้างและการรักษา "เกียรติศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์" (อิซซะฮ์) เพราะการเห็นคุณค่าในตัวเอง เป็นรากฐานของจริยธรรมอันดีงาม ส่วนการดูถูกตัวเองหรือปล่อยให้ตัวเองไร้ค่า เป็นประตูสู่ความชั่วร้ายทั้งปวง คนประเภทนี้จึงสามารถทำความชั่วร้ายได้ทุกรูปแบบโดยไม่รู้สึกผิด
ท่านอิมามอะลี อัล-ฮาดี (อ.) กล่าวว่า :
مَنْ هانَتْ عَلَيْهِ نَفسُهُ فـَلا تَأْمَنْ شَـرَّهُ
"ใครก็ตามที่ตัวของเขาเองไม่มีค่า (ไร้ศักดิ์ศรี) ในสายตาของเขา เจ้าจงอย่าได้ปลอดภัยจากความชั่วร้ายของเขาเลย"
(ตุหะฟุลอุกูล, ฮัรรอนี, หน้า 774)
ฮะดีษ (วจนะ) บทนี้เป็นหนึ่งในวจนะอันทรงคุณค่าและแฝงไปด้วยข้อคิดทางจิตวิทยาที่ลึกซึ้งสำหรับมนุษย์
การอธิบายความหมายและข้อคิดจากฮะดีษ
ท่านอิมามอะลี อัล-ฮาดี (อ.) ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่าง "ความเคารพในตัวเอง" กับ "พฤติกรรมต่อสังคม" โดยสามารถจำแนกมุมมองได้ดังนี้
▪️ เกราะป้องกันความชั่วร้ายคือการเห็นคุณค่าในตัวเอง : มนุษย์เราหากยังมีความรักนวลสงวนตัว รู้สึกว่าตัวเองมีเกียรติ มีศักดิ์ศรี และมีคุณค่า (ในฐานะบ่าวของพระเจ้า) เขาจะพยายามรักษาภาพลักษณ์และความสะอาดบริสุทธิ์นั้นไว้ เขาจะไม่ยอมลดตัวลงไปทำสิ่งชั่วร้าย โกหก ทุจริต หรือทำลายคนอื่น เพราะกลัวว่าสิ่งเหล่านั้นจะทำให้คุณค่าในตัวเองหมดไป
▪️ อันตรายของคนที่ "ไม่เหลืออะไรจะเสีย" : ในทางกลับกัน หากใครคนหนึ่งรู้สึกว่าตัวเองไร้ค่า ต่ำต้อย ไม่มีเกียรติเหลืออยู่แล้ว (ไม่ว่าจะด้วยการทำชั่วซ้ำซากจนชาชิน หรือการดูถูกตัวเอง) เขาก็จะไม่สนใจอีกต่อไปว่าใครจะมองเขาอย่างไร และไม่มีเกราะป้องกันทางจิตใจที่จะห้ามตัวเองจากการทำบาปหรือสร้างความเดือดร้อนให้ผู้อื่น ดังนั้น คนประเภทนี้จึงสามารถทำความชั่วร้ายได้ทุกรูปแบบโดยไม่รู้สึกผิด
▪️ คำเตือนในการคบคน : ฮะดีษนี้ยังเป็นอุทาหรณ์ในการดำเนินชีวิตว่า ให้เราพึงระวังและเว้นระยะห่างจากบุคคลที่ไม่มีความละอาย ไม่เห็นคุณค่าในเกียรติของตนเอง เพราะเขาสามารถหักหลัง ทำร้าย หรือสร้างความเดือดร้อนให้เราได้ทุกเมื่อโดยที่เขาไม่รู้สึกเสียดายเกียรติยศใด ๆ เลย
สรุป :
ท่านอิมามอะลี อัล-ฮาดี (อ.) ต้องการสอนให้เราตระหนักถึงการสร้างและการรักษา "เกียรติศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์" (อิซซะฮ์) เพราะการเห็นคุณค่าในตัวเองเป็นรากฐานของจริยธรรมอันดีงาม ส่วนการดูถูกตัวเองหรือปล่อยให้ตัวเองไร้ค่า เป็นประตูสู่ความชั่วร้ายทั้งปวง
บทความ : เชคมูฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ
Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET- สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่