คำสอนที่มีความหมายลึกซึ้งและมีความสำคัญมากในเรื่องของจริยศาสตร์ การสื่อสาร และการเผยแผ่ศาสนานั้นได้วางรากฐานสำคัญเกี่ยวกับ "จิตวิทยาในการสื่อสาร" โดยเน้นย้ำว่า ผู้พูดจะต้องคำนึงถึงผู้ฟังเป็นหลัก ในการสั่งสอนมนุษยชาติ บรรดาศาสดา (อ.) พวกท่านจะไม่ใช้ศัพท์ที่ยากเกินไป หรือนำเสนอหลักการที่ซับซ้อนเกินกว่าที่คนทั่วไปในยุคนั้นหรือเวลานั้นจะเข้าใจได้ แต่จะเลือกใช้คำพูด ตัวอย่าง และอุปมาอุปไมยที่เรียบง่ายและตรงกับบริบทชีวิตของผู้ฟัง

     ท่านศาสดามุฮัมมัด (ซ็อลฯ) กล่าวว่า :

إِنَّا مَعَاشِرَ الْأَنْبِيَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُكَلِّمَ النَّاسَ بِقَدْرِ عُقُولِهِمْ

"แท้จริงพวกเราเหล่าศาสดา (บรรดาอัมบิยาอ์) ถูกบัญชาให้พูดคุยกับผู้คนตามระดับสติปัญญาของพวกเขา"

(มิรอาตุลอุกูล, มัจญ์ลิซี, เล่ม 26, หน้า 265)

     ฮะดีษที่บทนี้เป็นหนึ่งในคำสอนที่มีความหมายลึกซึ้งและมีความสำคัญมากในเรื่องของจริยศาสตร์ การสื่อสาร และการเผยแผ่ศาสนา

    การอธิบายความหมายฮะดีษนี้ มีรายละเอียดดังนี้ :

การอธิบายความหมาย

     ฮะดีษนี้วางรากฐานสำคัญเกี่ยวกับ "จิตวิทยาในการสื่อสาร" โดยเน้นย้ำว่า ผู้พูดจะต้องคำนึงถึงผู้ฟังเป็นหลัก ซึ่งสามารถจำแนกประเด็นสำคัญได้ดังนี้ :

     ▪️ การเลือกใช้ภาษาและระดับเนื้อหาให้เหมาะสม : บรรดาศาสดา (อ.) ทุกท่านเป็นผู้ที่ได้รับความรู้และสัจธรรมที่ลึกซึ้งจากพระผู้เป็นเจ้า แต่ในการสั่งสอนมนุษยชาติ พวกท่านจะไม่ใช้ศัพท์ที่ยากเกินไป หรือนำเสนอหลักการที่ซับซ้อนเกินกว่าที่คนทั่วไปในยุคนั้นหรือเวลานั้นจะเข้าใจได้ แต่จะเลือกใช้คำพูด ตัวอย่าง และอุปมาอุปไมยที่เรียบง่ายและตรงกับบริบทชีวิตของผู้ฟัง

     ▪️ ความแตกต่างระหว่างบุคคล : สติปัญญา ประสบการณ์ และภูมิหลังของมนุษย์เรานั้น ไม่เท่ากัน บางคนเข้าใจเรื่องที่เป็นนามธรรมได้ดี แต่บางคนต้องการการอธิบายที่เป็นรูปธรรมและจับต้องได้ บรรดาศาสดา (อ.) จะปรับเปลี่ยนวิธีการสอนให้เข้ากับคนแต่ละกลุ่ม ไม่ว่าจะเป็นคนป่าเถื่อน ชาวบ้านธรรมดา หรือนักปราชญ์

     ▪️ ป้องกันความเข้าใจผิดและฟิตนะฮ์ (ความวุ่นวาย) : มีฮะดีษอีกบทหนึ่งของท่านศาสดา (ซ็อลฯ) ที่ช่วยขยายความฮะดีษนี้ได้เป็นอย่างดี โดยท่านกล่าวว่า :

لاَ تُحَدِّثُوا اَلنَّاسَ بِمَا لاَ يَعْرِفُونَ أَ تُحِبُّونَ أَنْ يُكَذَّبَ اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ

"พวกท่านจงอย่าพูดกับผู้คนในสิ่งที่พวกเขาไม่รู้จัก (หรือไม่เข้าใจ) พวกท่านอยากให้พระองค์อัลลอฮ์และศาสนทูตของพระองค์ถูกปฏิเสธ (เพราะความไม่เข้าใจ) กระนั้นหรือ?"

 (อัล ฆ็อยบะฮ์, นุอ์มานี, เล่ม 1, หน้า 34)

    หมายความว่า หากเรานำเสนอเรื่องที่ยากหรือลึกซึ้งเกินไปให้แก่คนที่สติปัญญายังไม่พร้อม แทนที่เขาจะได้ฮิดายะฮ์ (ทางนำ) เขาอาจจะปฏิเสธศาสนาหรือเกิดความไขว้เขวแทน

บทเรียนและการนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน

   แม้ว่าฮะดีษนี้จะกล่าวถึงบรรดาศาสดา แต่ก็เป็นแบบอย่าง (ซุนนะฮ์) สำหรับมุสลิมทุกคน โดยเฉพาะ :

     ▪️ สำหรับครูบาอาจารย์และนักเผยแผ่ (ดาอีย์) : ในการเผยแผ่ศาสนาหรือการสอนหนังสือ จะต้องประเมินผู้ฟังก่อนเสมอ ไม่ใช่อวดอ้างความรู้ของตนเองโดยไม่สนใจว่าผู้ฟังจะเข้าใจหรือไม่

     ▪️ สำหรับพ่อแม่และผู้ปกครอง : ในการอบรมสั่งสอนลูก ต้องใช้ภาษาและเหตุผลที่เหมาะกับวัยและพัฒนาการของเด็ก

     ▪️ สำหรับการใช้ชีวิตร่วมกันในสังคม : ทำให้เราเป็นคนใจเย็นและมีวาทศิลป์ รู้จักเลือกคำพูดให้เข้ากับสถานการณ์และบุคคล เพื่อสร้างความเข้าใจอันดีและลดความขัดแย้ง

บทความ : เชคมูฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ

Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET- สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่