หนึ่งในโองการที่สำคัญที่สุดในคัมภีร์อัลกุรอานที่ว่าด้วยเรื่อง "ความยุติธรรมและความยำเกรง (ตักวา) ระบุชัดเจนว่า "จงยุติธรรมเถิด เพราะมันเป็นสิ่งที่ใกล้กับความยำเกรงยิ่งกว่า” ความยำเกรงพระเจ้าหรือการตักวา ไม่ได้อยู่แค่การนมาซหรือถือศีลอดเท่านั้น แต่เพดานขั้นสูงของตักวา (ความยำเกรงพระเจ้า) คือ การมอบความยุติธรรมให้กับทุกคน ไม่ว่าเขาจะเป็นใคร มีศาสนา หรือความเชื่อแบบใดก็ตาม

 

     พระผู้เป็นเจ้า ผู้ทรงสูงส่ง ทรงตรัสว่า :

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ

وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

     "โอ้บรรดาผู้ศรัทธาเอ๋ย! จงเป็นผู้ยืนหยัด (ปฏิบัติหน้าที่) ด้วยความมั่นคงเพื่ออัลลอฮ์ เป็นพยานด้วยความเที่ยงธรรม

และจงอย่าให้การเกลียดชังพวกหนึ่งพวกใดทำให้พวกเจ้าไม่ยุติธรรม จงยุติธรรมเถิด เพราะมันเป็นสิ่งที่ใกล้ชิดกับความยำเกรงยิ่งกว่า และพวกเจ้าจงยำเกรงอัลลอฮ์เถิด แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรอบรู้ยิ่งในสิ่งที่พวกเจ้ากระทำ"

     โองการที่ยกมานี้ คือ บท (ซูเราะฮ์) อัล มาอิดะฮ์ โองการ (อายะฮ์) ที่ 8 ซึ่งเป็นหนึ่งในโองการที่สำคัญที่สุดในคัมภีร์อัลกุรอานที่ว่าด้วยเรื่อง "ความยุติธรรมและความยำเกรง (ตักวา)"

     การอธิบายความหมาย และบทเรียนรวมถึงแง่คิดตามแนวทางและมุมมองของ อะฮ์ลุลบัยต์ (อ.) (แนวทางชีอะฮ์อิสนาอัชชะรียะฮ์) มีรายละเอียดดังนี้

การอธิบายและความหมายในมุมมองของอะฮ์ลุลบัยต์ (อ.)

     ตามหนังสือตัฟซีร (การอธิบายอัลกุรอาน) ของของนักวิชาการชีอะฮ์ เช่น ตัฟซีร อัลมีซาน (ของอัลลามะฮ์ เฏาะบาเฏาะบาอี) และ ตัฟซีร อัล อัมษัล (ของอายะตุลลอฮ์ มะการิม ชีรอซี) มีการจำแนกเนื้อหาหลักไว้ดังนี้ :

• "จงเป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความมั่นคงเพื่ออัลลอฮ์" (كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ) : คำว่า "ก็อววามีน" หมายถึง ผู้ที่ยืนหยัดอย่างต่อเนื่องและมั่นคง อะฮ์ลุลบัยต์ (อ.) สอนว่า การขับเคลื่อนสังคมหรือการทำความดีใดๆ ต้องมี ความบริสุทธิ์ใจ (อิคลาศ) ต่อพระองค์เป็นที่ตั้ง ไม่ใช่ทำเพื่อชื่อเสียง อำนาจ หรือผลประโยชน์ส่วนตน

• "เป็นพยานด้วยความเที่ยงธรรม" (شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ) : การเป็นพยานหรือการตัดสินใจในเรื่องต่างๆ ต้องตั้งอยู่บนความจริงและความยุติธรรม (กิสฏ์) แม้ว่าการเป็นพยานนั้นจะส่งผลเสียต่อตนเอง ครอบครัว หรือพวกพ้องก็ตาม

• "อย่าให้การเกลียดชังพวกหนึ่งพวกใดทำให้พวกเจ้าไม่ยุติธรรม" (وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا) : นี่คือหัวใจสำคัญของอายะฮ์นี้ ในทัศนะของอะฮ์ลุลบัยต์ (อ.) มนุษย์มักจะโอนเอียงตามอารมณ์รัก-เกลียด แต่อิสลามสั่งว่า "ความเกลียดชังศัตรูต้องไม่ทำให้เราสูญเสียความยุติธรรม" แม้กับคนที่เราเกลียดที่สุด หรือผู้ที่เคยทำร้ายเรา เราก็ไม่มีสิทธิ์ไปอธรรมหรือล้ำเส้นต่อเขา

บทเรียนและแง่คิดสำคัญ

     จากแนวทางของอะฮ์ลุลบัยต์ (อ.) เราสามารถสรุปบทเรียนเพื่อนำมาปฏิบัติในชีวิตประจำวันได้ดังนี้ :

    1. ความยุติธรรมคือรากฐานของความยำเกรง (ตักวา)

     โองการนี้ระบุชัดเจนว่า "จงยุติธรรมเถิด เพราะมันเป็นสิ่งที่ใกล้กับความยำเกรงยิ่งกว่า" อะฮ์ลุลบัยต์ (อ.) สอนว่า ตักวาหรือความยำเกรงพระเจ้าไม่ได้อยู่แค่การนมาซหรือถือศีลอดเท่านั้น แต่เพดานขั้นสูงของตักวา (ความยำเกรงพระเจ้า) คือ การมอบความยุติธรรมให้กับทุกคน ไม่ว่าเขาจะเป็นใคร มีศาสนา หรือความเชื่อแบบใดก็ตาม

    2. การแยกแยะระหว่าง "ความโกรธแค้นส่วนตัว" กับ "ความถูกต้อง"

     แบบอย่างที่ชัดเจนที่สุดคือ ท่านอิมามอะลี (อ.) ในสงครามคอนดัก (หรือสงครามอะห์ซาบ) เมื่อท่านสามารถล้ม อัมร์ อิบนิ อับดิวัด (ยอดนักรบฝ่ายศัตรู) ได้ ศัตรูผู้นั้นได้ถ่มน้ำลายใส่ใบหน้าของท่านอิมาม ท่านอิมามอะลี (อ.) จึงเดินผละออกไปชั่วครู่ก่อนจะกลับมาจัดการเขา เมื่อมีคนถามว่าทำไมท่านจึงหยุด? ท่านตอบว่า “ในตอนแรกฉันสู้เพื่ออัลลอฮ์ แต่เมื่อเขาถ่มน้ำลายใส่ฉัน ฉันโกรธ หากฉันฆ่าเขาตอนนั้น มันจะกลายเป็นการฆ่าด้วยความโกรธส่วนตัว ไม่ใช่เพื่ออัลลอฮ์” นี่คือภาพสะท้อนที่สมบูรณ์แบบของอายะฮ์นี้

     ▪️ สังคมและสิทธิมนุษยชน

     ในจดหมายฉบับชื่อดังของท่านอิมามอะลี (อ.) ที่เขียนถึง มาลิก อัล อัชตัร ผู้ว่าการรัฐอียิปต์ ท่านได้เขียนหลักการปกครองไว้ว่า :

فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ: إِمَّا أَخٌ لَكَ فِي الدِّينِ، وَإِمَّا نَظِيرٌ لَكَ فِي الْخَلْقِ

"พวกเขา (ประชาชนผู้อยู่ใต้การปกครอง) นั้นมีอยู่สองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งเป็นพี่น้องร่วมศาสนาของเจ้า และอีกกลุ่มหนึ่งเป็นเพื่อนมนุษย์ที่ร่วมการสร้างมา (หมายถึง เป็นสิ่งถูกสร้าง) เหมือนกันกับเจ้า"

     ดังนั้น ผู้นำ สังคม หรือปัจเจกบุคคลที่จำเริญรอยตามแนวทางอะฮ์ลุลบัยต์ (อ.) จะต้องไม่เลือกปฏิบัติ ไม่กดขี่ศัตรู และไม่ลำเอียงเข้าข้างพวกพ้องที่ทำผิด

    3. อัลลอฮ์ทรงเฝ้ามองทุกการกระทำ

     โองการนี้จบลงด้วยประโยคที่ว่า "แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรอบรู้ยิ่งในสิ่งที่พวกเจ้ากระทำ" เพื่อเตือนสติเราว่า ทุกๆ การตัดสินใจ ความลำเอียงที่ซ่อนอยู่ในใจ หรือการกลั่นแกล้งผู้อื่นด้วยความเกลียดชัง ล้วนอยู่ในสายพระเนตรของพระองค์ ไม่มีสิ่งใดซ่อนเร้นได้

สรุป

     บทเรียนจากโองการนี้ตามทัศนะของอะฮ์ลุลบัยต์ (อ.) คือ การสร้างความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ (อินซาน กามิล) ด้วยการยึดมั่นในความยุติธรรมอย่างไม่มีเงื่อนไข ความรักต้องไม่ทำให้เราหลับตาข้างหนึ่งให้กับความผิดของพวกพ้อง และความเกลียดชัง ต้องไม่ทำให้เราโยนความผิดหรือกดขี่ศัตรู

บทความ : เชคมุฮัมมัดนาอีม ประดับญาติ

Copyright © 2026 SAHIBZAMAN.NET-สื่อเรียนรู้อิสลามสำหรับอิสระชนคนรุ่นใหม่